เมื่อวานเขียน PHP แล้วรู้สึกว่า emacs มันไม่มี php-mode เลยไปลองหาดูจาก google ว่ามันน่าจะมีใครทำมานะ แล้วก็มีจริงๆด้วย. พอจะดาว์นโหลดมาใช้ก็เอะใจว่ามันน่าจะมีแพ็กเกจใน Debian อยู่แล้วเลยลอง

# apt-cache search php | grep emacs
html-helper-mode - A popular HTML editing mode for emacs

ดูไม่น่าใช่ ก็เลยเปลี่ยนคีย์เวิร์ดที่ใช้ค้นหา

# apt-cache search emacs | grep php
php-elisp - Emacs support for php files

หาสองแบบก็ให้สองคำตอบ. ดูแล้วน่าจะเป็นตัวที่สองเลย apt-get มาใช้.

ปัญหาต่อไปคือเจ้าไฟล์ php ที่ต้องการแก้นี้มันอยู่บน web hosting เซิร์ฟเวอร์ ซึ่งส่วนใหญ่เขาก็มีพวก Plesk ควบคุมให้ และก็มี ftp ให้ด้วย. ตอนแรกๆก็ไม่คิดอะไรมากเขียน php เสร็จก็อัปโหลดด้วย ftp client หรืออะไรก็ว่าไป. เขียนไปเขียนมาชักไม่สะดวก, มันน่าจะ save แล้วอัปโหลดขึ้น ftp ให้อัตโนมัติเลย. ทำให้นึกถึงเจ้า ange-ftp ใน emacs ขึ้นมา.

Ange-ftp เป็นวิธีการใช้ไฟล์ที่อยู่ใน ftp เซิร์ฟเวอร์เหมือนกับไฟล์ที่อยู่ในฮาร์ดดิสก์ธรรมดา. วิธีเปิดอ่านไฟล์ก็เหมือนกับเปิดไฟล์อื่นๆคือใช้ C-x C-f (find-file). ตรง mini-buffer แืทนที่จะใส่ชื่อไฟล์ก็ใส่เป็นชื่อและ ftp ไซด์แบบนี้

แล้วก็กด Enter มันจะถามรหัสผ่าน

หลังจากนั้น emacs ก็จะลิสไดเรกทอรีใน ftp ให้ แล้วเราก็เลือกไฟล์ที่ต้องการเปิดมาใช้ได้เลยเหมือนกับไฟล์ธรรมดาที่อยู่ในเครื่องตัวเอง. แก้ไขเสร็จแล้วเราก็แค่ save เหมือนกับเซฟไฟล์ธรรมดาคือกด C-x C-s แล้ว ange-ftp มันก็อัปโหลดไฟล์ที่แก้ไขแล้วไปให้ ftp โดยอัตโนมัติ. สะดวกดีครับ.

นอกจากความสะดวกเรื่อง download/upload แล้วตอนเลือกเปิดไฟล์ ถ้าเขียน /user@ftp.somewhere.com: แล้วกด Tab Tab แน่นอนว่า emacs ก็จะเติมเต็มชื่อไฟล์ที่เป็นไปได้ให้ด้วยเหมือนกับการเปิดไฟล์ธรรมดา. เป็นเทคนิคเก่าๆที่ใช้ได้ดีเสมอครับ.

ไม่ได้เขียน blog ตั้งนาน มาเขียนอีกทีก็เกินเดือนไปแล้ว. ช่วงที่ผ่านมามีอะไรหลายอย่างที่ต้องทำ อันหนึ่งคือจัดคอร์สอบรม Perl Programming 15 วันให้กับบริษัทพัฒนาซอฟต์แวร์แห่งหนึ่ง. ถ้าเทรนคนเดียวก็อ่วมแน่, ดีที่ไม่ได้เทรนคนเดียว.

เข้าเรื่องคือใน UNIX มันมีคำสั่งที่ช่วยเก็บทุกอย่างที่พิมพ์หรือแสดงในเทอร์มินอลที่ชื่อว่า script. โปรแกรมนี้จะเริ่มเชลล์ตัวใหม่และบันทึกทุกอย่างที่เขียนหรือที่แสดงทางหน้าจอลงในไฟล์ แล้วเอามาดูได้ทีหลัง. ตรงนี้ก็มีประโยชน์ถ้าเราทำอะไรๆที่สำคัญๆแล้วอยากจะมาดูทีหลังว่าทำอะไรไปบ้างก็ใช้คำสั่งนี้. ที่ผมชอบใช้ก็จะเป็นตอนนี้ต้องติดตั้งโปรแกรมอะไรบางอย่าง, แทนที่จะจดบันทึกว่าทำอย่างไรบ้างก็ให้ script บันทึกไว้แล้วเอามาดูทีหลัง.

คำสั่ง script ถ้าสั่งโดยไม่มีอาร์กิวเมนต์ก็จะเก็บบันทึกสิ่งที่แสดงบนหน้าจอไว้ในไฟล์ typescript

$ script
Script started, file is typescript
$ ls
bin/    dev/     home/    lost+found/  opt/   sbin/  typescript
boot/   etc/     initrd/  media/       proc/  sys/   usr/
cdrom/  floppy/  lib/     mnt/         root/  tmp/   var/
$ exit
exit
Script done, file is typescript

ในตัวอย่างหลังจากที่สั่ง script แล้วก็สั่งคำสั่ง ls ต่อ. ก็หมายความว่าผลลัพธ์ของ ls ก็จะถูกบันทึกในไฟล์ typescript

$ cat typescript
Script started on Mon Feb 13 21:02:35 2006
$ ls
bin/    dev/     home/    lost+found/  opt/   sbin/  typescript
boot/   etc/     initrd/  media/       proc/  sys/   usr/
cdrom/  floppy/  lib/     mnt/         root/  tmp/   var/
$ exit

Script done on Mon Feb 13 21:02:37 2006

คำสั่ง script รับอาร์กิวเมนต์เป็นชื่อไฟล์ที่ต้องการบันทึกด้วย เช่น script log.txt ก็จะเป็นการบันทึกสิ่งที่พิมพ์หรือแสดงในไฟล์ชื่อ log.txt. นอกจากนั้นยังมีตัวเลือก -t สำหรับแสดงเวลาที่พิมพ์หรือแสดงสิ่งต่างๆบนเทอร์มินอลด้วย. วิธีใช้ต้องรีไดเรก STDERR ไปเก็บไว้ในไฟล์เองเช่น

$ script -t log.txt 2> time.info

ตัวอย่างเป็นการบันทึกเทอร์มินอลไว้ในไฟล์ log.txt และเก็บข้อมูลที่เกี่ยวกับเวลาที่พิมพ์หรือแสดงไว้ในไฟล์ time.info

$ cat time.info
0.561127 20
0.060456 2
0.003580 1
2.395590 1
0.131139 2
0.116827 63
0.015795 60
0.001355 62
0.001024 20
0.002928 2
0.014579 6

ดูไฟล์ time.info แล้วก็ไม่ค่อยรู้เรื่องเท่าไรนักเพราะจริงๆแล้วไม่ได้ให้เราดู แต่ไฟล์นี้จะใช้กับโปรแกรม scriptreplay ซึ่งเหมือนกับเปิดวิดิโอให้เราดู. อัีนนี้ต้องลองดูเองครับ.

$ scriptreplay time.info log.txt

จำได้ว่าแต่ก่อน (เมื่อหลายสิบปีที่แล้ว) คำสั่ง script มันก็เก็บแค่ไฟล์ แต่เดี๋ยวนี้มีแบบ replay ให้ดูด้วย. เข้าท่าดีครับ.